Selecteer de tekst die je wilt vertalen en kies 'Vertalen'. Kies vervolgens de gewenste taal. Je kunt de vertaalde tekst beluisteren of lezen.

Wat is nierdonatie bij leven?

Laatste update, 1 mei 2026

Nierdonatie bij leven betekent dat een gezond mens een nier geeft aan een nierpatiënt. Iedereen die gezond genoeg is, kan een nier afstaan en daarna verder leven met 1 nier.

In het kort

  • Iemand met nierfalen heeft een nieuwe nier nodig om in leven te blijven
  • Iedereen die gezond genoeg is, kan een nier afstaan en verder leven met 1 nier
  • De donor wordt eerst uitgebreid voorgelicht en onderzocht
  • Voor een nierpatiënt is een nier van een levende donor beter dan een nier van een overleden donor
  • Ongeveer 500 keer per jaar geeft iemand in Nederland een nier aan een nierpatiënt

Een gezond mens kan een nier doneren aan een familielid, maar ook aan een vriend, vriendin of kennis. Het is ook mogelijk om anoniem een nier af te staan aan een onbekende. 

De donor kan goed verder leven met 1 nier. Want gezonde nieren kunnen extra werk doen als dat nodig is. Na de donatie heeft de donor dus nog steeds voldoende nierfunctie.

De meeste donoren merken nauwelijks verschil met de periode voor de donatie. Nierdonoren hoeven na de donatie geen medicijnen te gebruiken of een dieet te volgen.

Een nierdonatie is een middelzware operatie. Aan een operatie zijn altijd risico’s verbonden. De kans op overlijden en complicaties is wel klein.

Waarom heeft een nierpatiënt een nieuwe nier nodig?

Een donornier gaat naar een nierpatiënt die ernstig ziek is. Hij of zij heeft nierfalen. De nieren werken dan heel slecht. Zonder behandeling zou de patiënt overlijden.

Dialyse is ook een mogelijke behandeling. Maar niertransplantatie is meestal de beste behandeling. Daar zijn verschillende redenen voor:

  • Een transplantatie is minder zwaar dan dialyse.
  • Dialyse kost veel tijd en is erg vermoeiend en zwaar voor het lichaam. Je kunt het vergelijken met ongetraind een marathon rennen.
  • Bij dialyse is het meestal een streng dieet nodig. En de meeste dialysepatiënten hebben een vochtbeperking, omdat zij (bijna) niet meer plassen.
  • En dialyse vervangt maar een heel klein deel van de nierfunctie.
  • Transplantatie levert veel betere resultaten op. Patiënten blijven langer leven, hebben meer energie en een betere kwaliteit van leven.

Een nier van een levende donor is beter

Niertransplantatie kan met de nier van een overleden donor of met een nier van een levende donor. Voor de patiënt is een nier van een levende donor beter.

Een nier van een overleden donor heet ook wel een postmortale nier. Postmortaal betekent: na de dood. Er is een wachtlijst voor deze nieren. Het kan jaren duren voordat een nierpatiënt aan de beurt is. In die tijd moeten veel nierpatiënten dialyseren waardoor hun conditie verslechtert. Soms komt een donornier dan te laat. Door dialyse wordt de conditie soms zo slecht, dat een transplantatie niet meer mogelijk is. Of de patiënt komt te overlijden.

Daarom zijn er steeds meer transplantaties met een nier van een levende donor. Uit onderzoek blijkt dat een gezond mens goed kan leven met 1 nier. Want gezonde nieren kunnen extra werk doen als dat nodig is.

Een nier van een levende donor heeft verschillende voordelen voor een nierpatiënt:

  • betere kwaliteit van de nier, en
  • de transplantatie kan worden gepland. De ontvanger heeft dan meestal niet eerst dialyse nodig en kan zo fit mogelijk de operatie krijgen.
  • de punten hierboven samen zorgen voor een langer leven en een betere kwaliteit van leven.

Hoe werkt nierdonatie bij leven?

Voor de nierdonatie wordt de donor uitgebreid onderzocht: lichamelijk en emotioneel. De artsen willen zeker weten dat de donor gezond is en zo min mogelijk risico loopt. En dat donor en ontvanger met elkaar matchen. Het kan wel een paar maanden duren voordat alle onderzoeken zijn afgerond.

De operatie

Tijdens de operatie wordt de nier uit het lichaam van de donor gehaald. Daarna wordt de nier in het lichaam van de ontvanger geplaatst. Het verschilt per persoon hoe lang het duurt om te herstellen.

Alles over de operatie & herstel

Gevolgen van nierdonatie bij leven

Met een nierdonatie kun je een nierpatiënt helpen. Je kunt goed leven met 1 nier. Maar een nier doneren heeft ook nadelen en mogelijke gevolgen. De donor is een gezond mens. Toch ondergaat hij of zij een operatie voor een ander. Een operatie brengt altijd risico’s met zich mee. 

Veel nierpatiënten durven niet zo’n groot offer te vragen aan hun naasten. Dat maakt levende donatie een moeilijk onderwerp om over te praten. Als de donatie toch doorgaat, breekt een emotionele tijd aan. Dit kan positieve maar ook negatieve gevolgen hebben voor de onderlinge relatie.

Overweeg je een nier te doneren?

Het is natuurlijk fijn om iemand te kunnen helpen. Maar waarschijnlijk wil je ook weten wat een nierdonatie voor jou betekent. En of je geschikt bent als nierdonor. Lees meer over de voorwaarden, risico's en waar je op kunt letten bij je keuze.

Alles wat je moet weten

Hoe vaak komt nierdonatie bij leven voor?

  • Ongeveer 500 keer per jaar geeft iemand in Nederland een nier aan een nierpatiënt.
  • In Nederland worden sinds 1966 nieren van levende donoren gebruikt bij transplantatie. Tot 1980 gebeurde dit hooguit 10 keer per jaar. Bij de meeste transplantaties werden toen nieren gebruikt van mensen die waren overleden. 
  • Vanaf 2000 is het aantal niertransplantaties met levende nierdonoren flink gestegen. Ongeveer de helft van het aantal niertransplantaties is mogelijk dankzij een levende nierdonor. Nederland loopt hiermee voorop in vergelijking met andere landen. De laatste jaren waren er iets meer niertransplantaties met nieren van levende donoren, dan met een nier van een overleden donor.

Aantal niertransplantaties tussen 2014 en 2025
Aantal niertransplantaties tussen 2014 en 2025