Nierdonatie: de operatie, herstel en nazorg

Als je nog jonge kinderen hebt, kun je tijdelijk niet voor hen zorgen. Misschien kan je partner of een ander familielid de zorg op zich nemen.

Wie zorgt voor de huisdieren tijdens de ziekenhuisopname? Vergeet niet van tevoren iets te regelen. Denk ook na over de periode na de operatie. Een lange wandeling met de hond is in het begin misschien nog te zwaar.

Vraag de mensen in je naaste omgeving deze taak tijdelijk van je over te nemen. Of maak gebruik van een uitlaatservice of een pension.

Je kunt de kosten laten vergoeden via de regeling Onkostenvergoeding donatie bij leven van de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS).

De eerste 6 weken na de operatie mag je niet zwaar tillen. Misschien heb je dan hulp in huis nodig. Bijvoorbeeld als je alleen woont, of als er na 6 weken nog problemen (complicaties) zijn.

Maak hierover van tevoren afspraken met je naasten. Soms kun je tijdelijk hulp in het huishouden krijgen via de gemeente (Wmo), maar dat is niet zeker. Je kunt ook zelf hulp inhuren via een bedrijf.

Je kunt de kosten laten vergoeden via de regeling Onkostenvergoeding donatie bij leven van de NTS.

Wat betekent de operatie voor je werk?

• Houd er rekening mee dat je een aantal weken afwezig bent.
• De meeste mensen kunnen vanaf 6 weken hun werk weer langzaam opbouwen.
• Draag je werkzaamheden op tijd over.
• Bespreek de donatie ruim van tevoren met je werkgever. Zo nodig kan de werkgever vervanging regelen. Tip: informeer je werkgever met de informatiebrieven van NTS.

Hoe kom je uit het ziekenhuis weer in je eigen huis? Houd er rekening mee dat het ziekenhuis geen vervoer voor je regelt. En zelf autorijden is niet verstandig, zo vlak na een operatie. Vraag of iemand je op komt halen.

Mogelijk maak je kosten, bijvoorbeeld voor het inschakelen van huishoudelijke hulp of voor een dierenpension. Vaak kun je wel een vergoeding krijgen voor deze kosten. Bijvoorbeeld via de gemeente, de zorgverzekering of via de onkostenvergoeding van de NTS.

De medisch maatschappelijk werker is goed op de hoogte over de mogelijkheden. Je kunt de medisch maatschappelijk werker vragen voor welke regelingen je in aanmerking komt. En waar je de vergoeding kunt aanvragen.

Lees alles over kosten, vergoedingen en ziektewet bij nierdonatie >

Bij een kijkoperatie (ook wel: laparoscopie) maakt de chirurg een aantal gaatjes in de buikwand. Via deze gaatjes brengt de chirurg de operatie-instrumenten naar binnen. Je krijgt een kleine snee om de nier te verwijderen. Deze snee zit boven het schaambeen. Daardoor ontstaat een litteken, maar dat is minder zichtbaar dan bij een open operatie. En dit is ook minder pijnlijk

De chirurg blaast via de gaatjes ook lucht in de buik. Dat is noodzakelijk bij een kijkoperatie. En de chirurg heeft daardoor beter zicht. Een kijkoperatie duurt ongeveer 1-3 uur.

In enkele transplantatiecentra gebruikt de chirurg een operatie-robot. De operatie-robot is géén vervanging van de chirurg. De chirurg gebruikt de robot als hulpmiddel om de operatie uit te voeren.

Risico's bij nierdonatie zijn klein. Je wordt van tevoren uitgebreid onderzocht. Maar een operatie is nooit helemaal zonder risico. Laat je goed informeren.

Lees meer over de risico's van nierdonatie >

Ben je donor in een cross-over transplantatie? Dan heb je geen contact met de ontvanger van jouw nier, maar wel met degene voor wie je het allemaal gedaan hebt. De kans is groot dat jullie niet in hetzelfde ziekenhuis worden geopereerd. Het eerste contact is dan telefonisch.

Ben je anonieme donor? Dan heb je geen contact met de ontvanger van jouw nier. Mogelijk krijg je later nog een bedankbrief van de ontvanger. Die brief is anoniem. Je kunt dus niet achterhalen wie de ontvanger is. Je kunt zelf ook een anonieme brief (terug) sturen aan de ontvanger.

• De eerste 6 weken na de operatie mag je niet zwaar tillen. En geen zwaar lichamelijk werk doen. Doe het ook rustig aan in het huishouden.
• 6 weken na de nierdonatie kun je je dagelijkse gewoontes en werk weer oppakken.
• Waarschijnlijk ben je nog wel sneller moe. Dat is te verwachten na elke operatie.
• Misschien kun je je ook minder goed concentreren. Dat komt door de narcose.
• Deze lichamelijke klachten worden na een tijd minder.

Kort na de donatie moet de overgebleven nier even wennen. Die moet nu het werk alleen doen, terwijl dat eerder door 2 nieren werd gedaan.

Het kan echt wel een aantal maanden duren voor er een nieuw evenwicht is bereikt. Vaak is de nierfunctie na donatie net wat anders dan voor donatie.

Soms blijven donoren langer moe. Bij de meeste nierdonoren is die vermoeidheid na maximaal 6 maanden alsnog verdwenen. Een kleine groep donoren is toch nog moe op de langere termijn. We weten niet zeker of nierdonatie de oorzaak is van de moeheid. Wel komt vermoeidheid iets vaker voor bij nierdonoren die:

• in het verleden mentale problemen hebben gehad, zoals een depressie
• voor de operatie al last hebben van vermoeidheid
• een slechtere conditie hebben
• bang zijn voor nierfalen op de lange termijn
• weinig bewegen na de operatie

Bij vermoeidheid helpt het om regelmatig te bewegen. Je kunt dat eventueel onder begeleiding van een fysiotherapeut opbouwen. Ook kan een medisch maatschappelijk werker helpen met de vermoeidheid om te gaan.

Vlak na de operatie kan de wond wat pijn geven. Dat is normaal. Geef in het ziekenhuis goed aan of je pijn hebt. Je krijgt hiervoor pijnstilling. 

Ook thuis kun je pijnstilling doorgebruiken. De meeste pijnklachten verdwijnen binnen een paar dagen. Blijft de pijn hevig of wordt die erger? Neem dan contact op met de arts.