Selecteer de tekst die je wilt vertalen en kies 'Vertalen'. Kies vervolgens de gewenste taal. Je kunt de vertaalde tekst beluisteren of lezen.
Aan een nierdonatie gaat een hele procedure vooraf. Je krijgt meerdere gesprekken. En je wordt medisch onderzocht. Zo moet blijken of de donatie kan doorgaan.
Je kunt je aanmelden als nierdonor bij een transplantatiecentrum in Nederland (onderdeel van een academisch ziekenhuis, ook wel UMC).
Als je anoniem een nier afstaat, meld je je aan bij een transplantatiecentrum bij jou in de buurt. Is de ontvanger een bekende van je? Dan meld je je aan bij het transplantatiecentrum waar de ontvanger onder behandeling is.
Na je aanmelding start een periode van voorbereiding. Deze periode duurt gemiddeld 3 maanden. In het kort ziet dit er zo uit:
Met de screening kijkt het transplantatieteam of je gezond genoeg bent voor de operatie. En of je genoeg informatie hebt gekregen om een goede beslissing te nemen.
Tijdens de screening heb je gesprekken met verschillende zorgverleners. In deze gesprekken krijg je uitgebreide informatie over nierdonatie en is er ruimte voor jouw vragen, twijfels en overwegingen.
Met de transplantatie-nefroloog en de coördinator nierdonatie bij leven heb je een uitgebreid gesprek. Je bespreekt onder meer de volgende punten:
De nefroloog neemt in dit gesprek ook je algemene gezondheid door en doet een kort lichamelijk onderzoek. Dit is bedoeld om een eerste beeld te krijgen van jouw gezondheid.
Je hebt ook een gesprek met de medisch maatschappelijk werker. Dat gaat over de niet-medische kanten van nierdonatie, zoals emotionele, relationele en sociale gevolgen en financiële aspecten. Onderwerpen die aan bod komen zijn bijvoorbeeld:
Tot slot krijg je ook een gesprek met de (transplantatie)chirurg. De chirurg geeft informatie over de operatie, zoals:
De chirurg kijkt ook welke nier het meest geschikt is om te doneren. Hiervoor krijg je verschillende onderzoeken. Met de onderzoeken bepaalt de chirurg welke nier het meest veilig kan worden verwijderd. En met welke nier je zelf het beste verder kunt leven.
Naast de gesprekken onderzoekt het transplantatieteam ook of je een nier kunt doneren. Daarbij wordt gekeken of je gezond genoeg bent om een nier af te staan. En of je veilig kunt leven met 1 nier.
De nefroloog bespreekt met jou je medische voorgeschiedenis: welke ziekten heb je gehad en hoe ben je daarvoor behandeld? Ook doet deze zorgverlener een algemeen lichamelijk onderzoek.
Ben je familie van de ontvanger en heeft de ontvanger een erfelijke nierziekte? Dan wordt onderzocht of jij de erfelijke ziekte ook hebt. Heb je de ziekte niet? Dan kun je vaak wel een nier doneren. Wel wordt dan gekeken hoe groot jouw risico is op nierproblemen in de toekomst.
In urine en bloed is te zien of je nieren goed werken:
Met urine-onderzoek ziet de arts of de nierfunctie voldoende is en of er bijvoorbeeld geen eiwitten in de urine zitten.
Met bloedonderzoek wordt onder meer gekeken hoe de nierfunctie is. Maar de arts kijkt ook naar de functie van veel andere organen in het lichaam. En of er aanwijzingen zijn voor diabetes (suikerziekte) of bloedarmoede.
Virussen
Ook worden er een aantal virussen geprikt in het bloedonderzoek, zoals hepatitis B en C, HIV, het Epstein Barr-virus (de verwekker van de ziekte van Pfeiffer) en het cytomegalovirus (CMV).
Virussen komen door de transplantatie terecht in het lichaam van de ontvanger. Daar kunnen ze weer actief worden. Ze kunnen de ontvanger dan erg ziek maken.
Met sommige virussen, zoals hiv, mag je geen nier doneren. Met anderen wel. Maar het medisch team van de nierpatiënt (de ontvanger) moet van het virus af weten. De patiënt krijgt dan na de nierdonatie medicijnen.
Een röntgenfoto maakt je hart en longen zichtbaar met röntgenstralen. De röntgenfoto is nodig om de conditie van je hart en longen te beoordelen. Het onderzoek heet ook wel X-thorax (thorax betekent borstkas).
Een hartfilmpje heet ook wel een elektrocardiogram (ECG). Tijdens dit onderzoek wordt de hartslag gemeten en vastgelegd op papier. Dit onderzoek geeft informatie of je hart goed werkt.
Dit onderzoek geeft een beeld van de nieren (met hun bloedvaten en urineleider). Het laat ook de grootte, vorm en ligging van de nieren zien.
Dit is belangrijke informatie voor de chirurg om te bepalen of iemand een nier kan doneren. En welke nier daarvoor het meest geschikt is.
Het onderzoek kan dus ook duidelijk maken dat nierdonatie niet mogelijk is. Bijvoorbeeld als je ernstige verkalking van de slagaders hebt.
Bij dit onderzoek wordt contrastvloeistof gebruikt.
Bij nierdonatie moet jouw nier 'passen' bij de ontvanger. Hiervoor krijg je bloedonderzoek:
Er zijn 4 verschillende bloedgroepen: A, AB, B en O. Bij een transplantatie moeten de bloedgroepen van donor en ontvanger bij elkaar passen. Anders ontstaat er een afweerreactie. De bloedgroepen hoeven niet altijd dezelfde te zijn. Er zijn verschillende combinaties mogelijk.
De transplantatie kan alleen slagen als jouw weefsel bij dat van de ontvanger past.
Het is mogelijk dat er in het bloed van de ontvanger antistoffen zitten tegen jouw bloed. Dit kan ook als je dezelfde bloedgroep hebt, of als de bloedgroepen bij elkaar passen. Daarom vindt een kruisproef plaats.
Laat dit onderzoek zien dat er antistoffen zijn? Dan is het risico op afstoting te groot en kan de donatie niet doorgaan.
Maken de onderzoeken duidelijk dat jouw nier niet geschikt is voor de ontvanger? Soms zijn nog andere vormen van transplantatie mogelijk:
Je leest meer over deze vormen van niertransplantatie op onze pagina 'Geen match, toch niertransplantatie'.
Na de onderzoeken beoordeelt de arts of je een nier kunt afstaan. Deze periode van voorbereiding duurt ongeveer 3 tot 4 maanden. Als je extra bedenktijd wilt, duurt het wat langer.
Bij twijfel vindt overleg plaats in het medisch team. Soms is nog aanvullend onderzoek nodig. Dan krijg je een verwijzing naar een andere specialist. Bijvoorbeeld een cardioloog of uroloog. De voorbereiding kan dan langer duren.
Heb je te horen gekregen dat de donatie door kan gaan? Dat is een belangrijk moment. Dit is de laatste kans om je af te vragen of je echt een nier wilt doneren.
Het is natuurlijk ook mogelijk dat jouw besluit vast staat. Maar misschien heb je toch twijfels gekregen. Als donor moet je verder leven met 1 nier. Een operatie is nooit zonder risico, het herstel kost tijd. Ook voor je naasten kan het zwaar zijn. Aan de andere kant kun je met jouw donatie een nierpatiënt weer een toekomst geven. Je kunt je twijfels altijd bespreken met de medisch maatschappelijk werker van het transplantatiecentrum.
Het gebeurt ook wel dat de ontvanger vlak voor de donatie gaat twijfelen. Sommige mensen vragen zich af of ze zomaar een nier mogen aannemen van een gezond persoon. Misschien maakt de ontvanger zich zorgen om jouw gezondheid, en voelt hij of zij zich schuldig of verantwoordelijk voor jou. Misschien is de ontvanger bang dat jullie onderlinge relatie erg verandert.
Misschien lukt het ook om er samen over te praten. De ontvanger kan met dit soort twijfels ook terecht bij de medisch maatschappelijk werker van het transplantatiecentrum.
Zijn alle voorbereidingen voor de nierdonatie afgerond? Zijn de ontvanger en jij goedgekeurd voor de operatie? En weet je zeker dat je een nier wilt doneren? Dan kan het ziekenhuis de operatie inplannen.
Voor de operatie is wel een wachttijd. Die verschilt per ziekenhuis, en hangt onder meer af van wanneer het personeel en operatiekamers beschikbaar zijn.
Tegenwoordig komt het ook voor dat nierdonor en ontvanger al ruim van tevoren zijn goedgekeurd. Het transplantatiecentrum wacht dan tot transplantatie echt nodig is. Het is namelijk niet goed om te vroeg te transplanteren. Want na de transplantatie moet de ontvanger medicijnen tegen afstoting gaan gebruiken. Door te vroeg te transplanteren, zou de ontvanger deze medicijnen onnodig lang moeten gebruiken.
Duurt het wachten langer dan een jaar? Dan is het meestal nodig om bepaalde onderzoeken te herhalen.
Je kunt zelf op ieder moment besluiten om je nier toch niet af te staan. Maar het ziekenhuis kan de procedure ook stopzetten. Als zoiets gebeurt, is dat vanwege medische redenen. Bijvoorbeeld als je een grote kans hebt op problemen door de operatie. Of als blijkt dat je een matige nierfunctie hebt. Dan heb je zelf je nier hard nodig. Het ziekenhuis kan de procedure ook stoppen als je emotioneel niet in balans bent.
De nefroloog legt uit wat de reden is. Je kunt zowel opluchting als frustratie voelen. Misschien heb je ook het gevoel dat je hebt gefaald of voel je je schuldig.
Probeer ook in deze periode steun te krijgen. Bijvoorbeeld van je naasten en/of de medisch maatschappelijk werker van het transplantatiecentrum. Besef dat je alles hebt gedaan om te helpen.
Het komt voor dat meerdere mensen een nier willen geven aan dezelfde nierpatiënt. Elk ziekenhuis gaat daar anders mee om.
Sommige ziekenhuizen beginnen de procedure met de eerste donor die zich meldt. Andere ziekenhuizen gaan in gesprek met meerdere mogelijke donoren.
Bij de keuze wie van hen de medische procedure ingaat, spelen meerdere factoren mee, zoals lichamelijke conditie en bloedgroep, maar ook motivatie. Uiteindelijk gaat meestal maar 1 mogelijke donor de procedure van medische onderzoeken in. Maar dat is ook niet overal zo.
Soms heeft een nierpatiënt veel antistoffen. Dan is hij of zij moeilijk te transplanteren. Dat kan een reden zijn om wel bij meerdere mogelijke donoren een weefseltypering te doen. Onder meer met die test wordt dan besloten wie de beste kandidaat is.
Wat kun je verwachten van de operatie, het herstel en de nazorg? Lees hoe de operatie verloopt, wat je merkt direct daarna en hoe het herstel thuis eruitziet.
Lees wat je kunt verwachtenDit artikel is gemaakt met hulp van:
medisch deskundigen uit de Landelijke Werkgroep Levende Nierdonatie (LWLN)
