Selecteer de tekst die je wilt vertalen en kies 'Vertalen'. Kies vervolgens de gewenste taal. Je kunt de vertaalde tekst beluisteren of lezen.
Na een niertransplantatie kan het gebeuren dat de donornier minder goed gaat werken. Lukt het niet de achteruitgang te stoppen? Dan is er sprake van transplantaatfalen. Er zijn dan verschillende behandelingen mogelijk.
Een donornier (ook wel: niertransplantaat) kan jarenlang goed werken. Het is normaal dat de nierfunctie wat schommelt. Dat is niet erg.
Je krijgt soms wel een extra controle als de nierfunctie omlaag is gegaan. Blijft de nierfunctie lager dan voorheen of gaat die steeds verder omlaag? Dan gaat de arts op zoek naar een oorzaak. Soms is een behandeling mogelijk om de achteruitgang te stoppen. Bijvoorbeeld als het gaat om een acute afstoting of een infectie.
Soms is het nodig om een nierbiopsie te doen. Dit is een prik in de transplantaatnier. Een nierbiopsie kan duidelijkheid geven over de oorzaak van de verminderde nierfunctie. Als een oorzaak wordt gevonden, gaat het meestal om:
De oorzaak bepaalt voor een deel welke behandeling mogelijk is. Je krijgt misschien (tijdelijk) meer medicijnen tegen afstoting (immunosuppressiva), of juist minder.
Soms blijft onduidelijk wat de oorzaak is. Bijvoorbeeld omdat de nierbiopsie geen duidelijkheid geeft of omdat je geen nierbiopsie hebt gekregen. Soms verwacht de arts dat een nierbiopsie geen (nieuwe) informatie geeft en de ingreep zelf brengt risico’s met zich mee. De arts maakt samen met jou de afweging.
Wordt er geen oorzaak gevonden? Of gaat de nierfunctie steeds verder achteruit ondanks een behandeling? Dan kan het zijn dat (vaak binnen 1 jaar) opnieuw nierfunctie vervangende behandeling nodig is. Je spreekt dan van ‘transplantaatfalen’.
Bij transplantaatfalen gaat de nierfunctie meestal langzaam achteruit. Dit kan vlak na de transplantatie voorkomen, maar meestal gebeurt transplantaatfalen pas jaren later.
Als er sprake is van transplantaatfalen, dan heb je uiteindelijk opnieuw een behandeling nodig die de nierfunctie (deels) kan vervangen. De arts bespreekt de mogelijkheden als je donornier nog voor ongeveer 20% werkt of heel snel achteruit gaat:
Je kunt misschien nog een keer een niertransplantatie krijgen. De arts onderzoekt of je daar lichamelijk sterk genoeg voor bent. Als dat zo is, is een 2e transplantatie prima mogelijk. En ook een 3e, 4e of 5e transplantatie. Een nieuwe transplantatie is ook mogelijk als een eerdere transplantatie is mislukt.
Het is wel lastiger om een geschikte donornier te vinden. Dat komt omdat het lichaam vaak antistoffen vormt na de eerste transplantatie. Dit blijkt tijdens de kruisproef.
Heb je de vorige keer een nier van een levende donor gekregen? Misschien lukt het deze keer niet om een donor te vinden. Dan kom je op de wachtlijst voor de nier van een overleden donor. In de periode dat je op de wachtlijst staat, krijg je een dialysebehandeling.
Is een nieuwe niertransplantatie niet mogelijk? Of is er niet direct een geschikte nierdonor? Dan bespreekt de arts of (tijdelijke) dialyse een geschikte behandeling is voor jou.
Kun of wil je geen nieuwe niertransplantatie en/of gaan dialyseren? Dan krijg je een conservatieve behandeling. Een conservatieve behandeling richt zich op de kwaliteit van leven. Je wordt actief behandeld om je klachten te verminderen en je lichamelijke conditie zo lang mogelijk te behouden. Bijvoorbeeld met medicijnen en een dieet.
Voordat je start met een van deze behandelingen, is voorbereiding nodig. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je donornier moet worden verwijderd (transplantectomie). Vaak moeten je medicijnen worden aangepast. En je krijgt waarschijnlijk ook meer dieetadviezen.
Verder zijn de voorbereidingen hetzelfde als bij de eerste keer dat je een translantatie kreeg of ging dialyseren. Het is wel goed om je opnieuw te laten informeren over de verschillende mogelijkheden. Vooral als de vorige transplantatie lang geleden is, kan er in de tussentijd veel veranderd zijn. En je weet misschien ook niet alles even goed meer.
In deze richtlijn (2020) staat informatie over voorbereiding op starten met nierfunctievervangende behandeling (inclusief transplantatie) of conservatieve behandeling bij patiënten met een nierfunctie (eGFR) van minder dan 30%. Houd er rekening mee dat de richtlijn is geschreven voor professionals en dus veel vaktaal bevat.
Bij transplantaatfalen kijkt de arts of jouw medicijnen aangepast moeten worden. Dit kan gaan om de medicijnen tegen afstoting maar ook om andere medicijnen. Dit hangt af van:
Er zijn voor- en nadelen van het blijven gebruiken van de medicijnen tegen afstoting. De arts beslist samen met jou wat voor jou de beste behandeling is. Samen met de arts bespreek je deze punten en weeg je ze tegen elkaar af.
Je voorkomt opbouw van nieuwe antistoffen
Als je stopt met medicijnen tegen afstoting, kun je antistoffen aanmaken. Dit kan een nadeel zijn voor een volgende transplantatie. Het is dan moeilijker een match te vinden met een donor.
Je voorkomt graft intolerance syndroom
Het ‘graft intolerance syndroom’ is een combinatie van klachten. Vaak gaat het om klachten als koorts, gevoel van ziek zijn, pijn aan de donornier en/of bloed in de urine. De donornier moet dan mogelijk verwijderd worden.
De medicijnen tegen afstoting verlagen je afweersysteem. Daardoor heb je meer kans op bovenstaande problemen. Ga je dialyseren? Dan is je afweer vaak ook minder goed. Het kan wel zijn dat je doorgaat met de medicijnen tegen afstoting, maar minder gebruikt dan je eerst had.
Worden de medicijnen tegen afstoting afgebouwd? Dan gebeurt dit meestal in kleine stappen. Ook controleert de arts regelmatig op antistoffen in je bloed. Dat is vooral belangrijk als je een nieuwe transplantatie kunt krijgen.
Soms is het nodig om de donornier te verwijderen. Deze operatie heet een transplantectomie. Een voordeel van een transplantectomie kan zijn dat je geen medicijnen tegen afstoting meer nodig hebt. Een transplantectomie is wel een operatie met risico’s en kan ook emotioneel veel invloed hebben.
Lees ervaringen van een nierpatiënt met het verwijderen van een donornier.
Niet altijd is het nodig om de donornier te verwijderen. Dit verschilt per patiënt.
Bespreek de mogelijkheden met je arts. De arts kan je goed informeren over wat in jouw situatie de beste keuze is. Jouw eigen voorkeuren en wensen spelen ook een rol. Samen met de arts maak je een keuze. De arts kan een transplantectomie overwegen bij:
Geen medicijnen tegen afstoting
Je hoeft geen medicijnen tegen afstoting meer te gebruiken. Hierdoor heb je minder kans op infecties. Zeker als je gaat dialyseren, is dat belangrijk. Ook bij dialyse heb je een verhoogde kans op infecties. Voor jouzelf kan het fijn zijn dat je geen bijwerkingen meer hebt van de medicijnen.
Geen risico op afstoting of graft intolerance syndroom
Als de donornier blijft zitten, heb je kans op afstoting of graft intolerance syndroom. De donornier moet dan met spoed worden verwijderd. Een spoedoperatie geeft meer risico’s dan een geplande operatie.
Vochtbeperking
Je plast daarna misschien niet meer. Dan krijg je na een transplantectomie een strenge vochtbeperking.
Risico’s van de operatie
De operatie heeft verschillende risico’s, vooral als je de donornier al jaren hebt. De donornier zit dan vaak een beetje “vastgegroeid” in de buik. Laat je hierover goed informeren door jouw arts of de chirurg.
Aanmaak van antistoffen.
Na het verwijderen van de donornier heb je vaak (meer) antistoffen in het bloed. Het is niet helemaal zeker hoe dit kan. De belangrijkste 2 verklaringen hiervoor zijn:
Na de operatie houdt de arts jouw antistoffen in het bloed goed in de gaten. Meestal wordt dit elke 3 maanden gemeten in het bloed.
Als je donornier niet goed meer werkt, kan dat grote emotionele gevolgen hebben. Zowel voor jou als patiënt als voor je naasten. Als je een nier hebt gekregen van een levende donor kan het falen van de nier ook moeilijk zijn voor de nierdonor. Sommige mensen krijgen last van schuldgevoelens of het gevoel gefaald te hebben.
Bespreek dit soort gevoelens met de arts of medisch maatschappelijk werker.
In deze richtlijn (2024) staan adviezen voor behandeling van nierpatiënten met transplantaatfalen. Houd er rekening mee dat de richtlijn is geschreven voor professionals en dus veel vaktaal bevat.
Dit artikel is gemaakt met hulp van:
dr. Jacqueline van de Wetering, internist-nefroloog
dr. Kim Bunthof, internist-nefroloog
