Wetenschapsdag 2026

Sprekers: Jeroen Vollenbroek, assistent professor UMC Utrecht – Artificial Kidney Innovation Lab en Jasper Boomker, programmamanager van de Nierstichting

Een kunstnier die continu in het lichaam kan functioneren en lijkt op een echte nier – dat klinkt futuristisch maar wordt momenteel serieus onderzocht. Slimme filters worden hierbij gecombineerd met levende niercellen. Zo ontstaat een bundeling van regeneratieve geneeskunde, membraantechnologie en micro-elektromechanische systemen. 

De Nierstichting werkt, onder de naam Biohybrid Kidney Crossing Borders (XB), samen aan deze biohybride kunstnier, met als belangrijkste partners UMC Utrecht, de Universiteit Utrecht, de Universiteit Twente en Imec. In deze presentatie vertellen Jasper Boomker, programmamanager van de Nierstichting en Jeroen Vollenbroek, onderzoeker bij het UMC Utrecht, meer over de kansen en uitdagingen voor het onderzoek. 

Spreker: dr. Erik Moedt 

De behandeling van chronische nierziekte is de afgelopen jaren sterk verbeterd, met verschillende nieuwe medicijnen die nierschade kunnen vertragen. Toch reageert niet iedere patiënt even goed op deze medicijnen.  

Biomarkers in urine en bloed kunnen helpen om beter te voorspellen welke behandeling het beste past bij welke patiënt. Daarnaast geven ze meer inzicht in het ziekteproces zelf. PRIME-CKD is een Europees project dat onderzoekt hoe deze biomarkers kunnen bijdragen aan een persoonlijker en daarmee effectievere nierzorg, zodat ze in de toekomst ook gebruikt kunnen worden in de praktijk. 

Spreker: dr. Gisela Slaats 

Onderzoekers kunnen mini-niertjes, ook wel nierorganoïden genoemd, kweken en gebruiken voor onderzoek. Hiermee zoeken zij naar de mechanismen van nierziekte of kunnen zij experimenteren met innovatieve behandelingen.

In deze presentatie blikt Dr Slaats terug op de ontwikkeling  en verschillende varianten van nierorganoïden. Je leert meer over nierstamcellen en organoïden, waarmee iedere patiënt zijn eigen organoïdelijn zou kunnen krijgen, en wat de mogelijke toepassingen zijn. 

Sprekers: Josée Plantinga en Wouke Kuiper, orgaanperfusionist/transplantatiecoördinator

Een nier van een overleden donor wordt, op transport naar de ontvanger, standaard bewaard op een koude perfusiemachine. Maar een nier kan ook warm gepompt worden voorafgaand aan transplantatie. Een voordeel daarvan kan zijn dat deze methode beter voorziet in de behoeften van het orgaan, en dat de kwaliteit van de nier kan worden beoordeeld vóór transplantatie. Deze voordelen zijn vermoedens, maar nog geen zekerheden. De REWARM-studie hoopt meer duidelijkheid te geven. De sprekers belichten de achtergrond en opzet van deze studie en gaat in op de resultaten van soortgelijke, kleinere studies die al zijn gedaan. 

Spreker: prof. dr. Sebastiaan Heidt 

Prof. Dr. Sebastiaan Heidt legt uit waarom verschillende bloedgroepen van donor en ontvanger een barrière kunnen zijn voor transplantatie. Door genetische modificatie kunnen organen mogelijk ‘aangepast’ worden, wat een eerste stap kan zijn om donororganen passender te maken voor alle bloedgroepen. Zo zouden patiënten met een niet-passende bloedgroep eerder getransplanteerd kunnen worden, zonder dat er extra afweeronderdrukkende medicatie nodig is. Dit project wordt mede gefinancierd door de Nierstichting.   

Spreker: dr. Brigit van Jaarsveld, internist-nefroloog in Amsterdam UMC en Nephrocare Diapriva 

Tussen 2018 en 2023 liep de DOMESTICO-studie, waarbij 2105 patiënten vragen kregen over hun kwaliteit van leven. Een van de onderzochte onderwerpen betrof de vraag of er verschil is in kwaliteit van leven tussen dialyse in een centrum en dialyse thuis. Brigitte Jaarsveld presenteert de resultaten en vertelt over de ervaringen van naasten / familieleden van dialyserenden. 

Spreker: prof. dr. Ron Gansevoort, hoogleraar Nierziekten, UMC Groningen 

Vroege vormen van nierziekten komen veel voor, naar schatting bij zo’n 10% van de Nederlandse bevolking. De huidige opsporing hiervan bestaat voornamelijk uit screening door huisartsen van mensen met een hoog risico op nierproblemen, zoals bij diabetes type 2 of hypertensie. Kansen op vroegtijdige opsporing bij andere groepen, en daarmee behandeling en preventie, gaan hierdoor verloren.  

Is bevolkingsonderzoek een middel om nierziekten in een vroege fase op te sporen? Momenteel lopen meerdere grote screeningsprojecten om dat te onderzoeken. Ron Gansevoort bespreekt de mogelijkheden en obstakels. 

Spreker: dr. Coby Annema, senior onderzoeker Transplantatiezorg, afdeling Gezondheidswetenschappen, UMCG 

Voor veel patiënten op de wachtlijst voor een niertransplantatie is het lastig om aan hun conditie te werken. Lichamelijke en/ of psychosociale problemen weerhouden hen daarvan. Terwijl fit de transplantatie in gaan van groot belang is. Prehabilitatie kan hierbij verschil maken. In deze sessie legt Coby Annema uit wat prehabilitatie inhoudt en deelt zij de eerste resultaten van de PreCareTx-studie. Daarnaast is er ruimte voor discussie over hoe prehabilitatie duurzaam ingezet kan worden voor nierpatiënten. 

Spreker: dr. Ciske van den Oever, poliklinisch apotheker, nierapotheker en klinisch farmacoloog, Franciscus ziekenhuis, Rotterdam 

Goed medicijnen innemen kan lastig zijn voor nierpatiënten, omdat ze vaak veel medicijnen gebruiken en de behandeling ingewikkeld is. Deze sessie gaat over de laatste stand van zaken op het gebied van therapietrouw. Dr. Van den Oever bespreekt gezondheidsvaardigheden; de problemen die nierpatiënten kunnen ervaren bij het gebruik van medicatie en de mogelijke rol van de nierapotheker. Ook geeft zij tips over wat zorgverleners, patiënten en mantelzorgers kunnen doen om de behandeling met medicijnen beter te laten passen bij de patiënt.