Slaaptherapeut: 'Slecht slapen komt vaak voort uit disbalans'

‘Ruwweg onderscheid ik twee soorten slapers: de bruine beren en de stokstaartjes. De beren zijn degenen die, zodra ze hun hoofdkussen raken, in slaap vallen en de volgende ochtend weer wakker worden. Je begrijpt dat ik die weinig tegenkom in mijn praktijk. De stokstaartjes zijn alert: zij slapen licht, worden vaak wakker, soms wel tien keer per nacht. Dit is normaal. 

Veel nierpatiënten zijn stokstaartjes. Als je een langdurige ziekte hebt, of hebt gehad, raak je vaak in een soort alertheidstand. Er zit stress in je lichaam, je reageert actiever op allerlei fysieke signalen. En dat staat nog los van slecht slapen door pijn, restless legs of bijwerkingen van je behandeling.   

Inmiddels werk ik meer dan 20 jaar als slaaptherapeut en het onderwerp blijft me fascineren. Toen ik begon, in 2004, was er nog niet zoveel bekend over slaap. Ik werkte als medisch maatschappelijk werker op de dialyse-afdeling van een ziekenhuis. Daar werd een Slaapcentrum opgezet en ik meldde mij daarbij aan om mee te werken. Zo ontwikkelde ik mij tot slaaptherapeut. Ik werk daar nog steeds en heb daarnaast mijn eigen slaaptherapiepraktijk aan huis. 

Mijn methode gaat uit van het volgende: in de nacht doen we nieuwe energie op voor de dag. Maar overdag moeten we óók nieuwe energie opdoen om te kunnen slapen. 50 % van je energie haal je uit de nacht, en 50 % uit de dag. Daarom kijk ik samen met mijn cliënten naar de nacht én de dag: vaak zit daar, in geval van slaapproblemen, een disbalans. Bijvoorbeeld als je overdag te weinig beweegt of te weinig dingen doet waarvan je energie krijgt.

Ik geef cliënten inzicht in wat een ‘normale’ slaap is: dat hoeft geen zeven of acht uur per nacht te zijn. Belangrijker is dat je alle slaapstadia doorloopt: lichte slaap, diepe slaap, droom- of REM-slaap. De hoeveelheid diepe slaap die je nodig hebt, varieert ook per leeftijd. Ook de meeste slechte slapers raken elke nacht wel in hun kernslaap.

Het belangrijkste wat ik wil meegeven is: maak je niet teveel zorgen over je slaap. Ga niet op de klok kijken hoe lang je wakker ligt. Ga geen andere dingen doen, dan activeer je je brein weer. Blijf gewoon liggen en rust uit. Probeer vooral niet hard te stressen als het minder gaat, of wanneer je vaak wakker wordt in de nacht. De meeste mensen met een slechte slaap, halen uiteindelijk tóch voldoende energie uit de nacht.’

Linda Bronts is slaaptherapeut. Zij werkt in het Sint Antoniusziekenhuis in Utrecht en heeft een praktijk aan huis. Ze was een van de sprekers op de NVN-themadag Samen Sterk. Hier legt zij uit hoe een normale slaap eruitziet.